МОДЕЛЬ ОЦІНЮВАННЯ ЕФЕКТИВНОСТІ ДЕРЖАВНИХ ПІДПРИЄМСТВ ЗА ФІНАНСОВИМИ ПОКАЗНИКАМИ: АНАЛІЗ ТА УДОСКОНАЛЕННЯ

Автор(и)

  • Лариса ШАУЛЬСЬКА, д-р екон. наук, проф. Київський національний університет імені Тараса Шевченка image/svg+xml
  • Леся ЧУБУК, д-р екон. наук, доц. Київський національний університет імені Тараса Шевченка image/svg+xml
  • Дар'я ГАЙДАМАКА, магістр, консультант ТОВ «EY Ukraine»

DOI:

https://doi.org/10.17721/1728-2667.2025/227-2/12

Ключові слова:

державні підприємства, оцінювання фінансового здоров'я підприємств, підприємства фінансового сектору, коефіцієнтний аналіз

Анотація

В с т у п . Актуальність дослідження обумовлена новизною запровадженого у практику корпоративного управління порядку щорічного погодження пропозицій щодо окремих фінансових показників державних підприємств і відповідної моделі розрахунку інтегрального оціночного показника. Мета дослідження полягає у виявлені потенційних шляхів до покращення якості результатів, отриманих у разі застосування моделі. Об'єктом дослідження виступають методичні підходи до оцінювання ефективності діяльності державних підприємств, предметом – питання відповідності фінансових коефіцієнтів моделі оцінювання інтегрального показника галузевим та іншим відмітним особливостям діяльності підприємств.

М е т о д и . Для дослідження моделі та формування рекомендацій щодо її покращення застосовано методи критичного аналізу та розрахунку фінансових показників у тестовому режимі, синтезу узагальнювальних висновків, а також порівняння для виявлення схожих методичних підходів з інструментом IMF SOE HEALTHCHECK Toolkit, що є міжнародним стандартом оцінювання фінансової складової ефективності державних підприємств.

Р е з у л ь т а т и . Порівняльний аналіз двох методичних інструментів показав, що національна модель більш адекватна до сучасних умов вітчизняної економіки, аніж інструмент МВФ, але потребує доопрацювання. Наведено перелік потенційних шляхів до покращення результатів, отриманих за допомогою моделі, через усунення методологічних недоліків її побудови. Виявлено основний проблемний аспект моделі – відсутність врахування галузевої специфіки у процесі оцінювання, який проілюстровано практичним її застосуванням для оцінювання підприємства фінансового сектору. На основі отриманих результатів надано рекомендації щодо покращення якості оцінювання.

В и с н о в к и . Модель розрахунку інтегрального показника загалом є корисним інструментом для оцінювання фінансового здоров'я державних підприємств, але потребує певних доопрацювань з боку її розробників. Особливої уваги потребує адаптація коефіцієнтів моделі до потреб оцінювання підприємств фінансового сектору, адже дослідженням встановлено, що значна частина показників не підходить для оцінювання, спотворюючи відображення дійсного фінансового стану підприємств. Отже, на базі отриманих результатів аналізу надано ряд рекомендацій щодо поліпшення методологічних аспектів оцінювання запровадженої моделі.

Завантажити

Дані для завантаження поки недоступні.

Посилання

Alekserova, Yu. (2018). Management of financial resources of state-owned enterprises. Black Sea Economic Studies, 30(2), 45–48 [in Ukrainian]. http://nbuv.gov.ua/UJRN/bses_2018_30(2)__12.

Cabinet of Ministers of Ukraine. (2024a). Certain Issues of State Ownership Policy (Resolution of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 1369 dated 29.11.2024) [in Ukrainian]. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1369-2024-п#Text/

Cabinet of Ministers of Ukraine. (2024b). On the Approval of the Procedure for Annual Approval of Proposals Regarding Certain Financial Indicators, as well as the Amounts of Payments to the State Market, Budgetary Financing, and Quasi-Fiscal Operations Included in the Owner's Expectation List, as well as in the Financial Plans, Strategic Development Plans, and Medium-Term Investment Plans of State-Owned Enterprises (Resolution of the Cabinet of Ministers of Ukraine dated 27.08.2024 No. 984) [in Ukrainian]. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/984-2024-п#Text

Chumak, O. V. (2019). Balance of indicators of economic activity of stateowned enterprises in non-financial reporting. Economic scope, 146, 137–148 [in Ukrainian]. https://doi.org/10.30838/P.ES.2224.040719.137.539

Grynko, T. (2023). Entrepreneurship: modern challenges, trends and transformations. Bila K.O. [in Ukrainian]. https://philarchive.org/archive/PAVZRK

International Accounting Standards Board. (2012). International Financial Reporting Standards (IFRS, IFRS for SMEs, including IAS and IFRIC/SIC Interpretations) (as amended up to January 1, 2012) [in Ukrainian]. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/929_010#Text

IMF PFM BLOG (2022, 28 February). Baum, A., Medas, P., Soler, A., & Sy, M. Assessing Fiscal Risks from State-Owned Enterprises: Benchmarking and Stress Testing. https://blog-pfm.imf.org/en/pfmblog/2022/02/assessingfiscal-risks-from-state-owned-enterprises-benchmarking-and-stress-test

International Monetary Fund. (2021). State-owned enterprise health check tool. https://www.imf.org/en/Topics/fiscal-policies/Fiscal-Risks/Fiscal-Risks-Toolkit/Fiscal-Risks-Toolkit-SOE-HCT

Kuryacha, N. (2022). Peculiarities of functioning of state-owned enterprises. Education and Science, 2(33), 241–250 [in Ukrainian]. https://msu.edu.ua/educationandscience/wp-content/uploads/2023/02/International-Scientific-Journal-Education-and-Science-223-2023-241-250.pdf

M.E.Doc. (2022, November 7). How to Write Off Destroyed and Damaged Property during the War: Clarification from the Ministry of Finance [in Ukrainian]. https://medoc.ua/blog/jak-spisati-znishhene-ta-zipsovane-majnopid-chas-vijni-rozjasnju-minfin

Ministry of Economy of Ukraine. (2024). On the Approval of Methodological Recommendations for Preparing the Owner's Expectation Letter (Order of the Ministry of Economy No. 24098 dated 01.10.2024) [in Ukrainian]. https://zakon.rada.gov.ua/rada/show/v4098930-24#Text

Nguen, Q. H., Dalrymple, J., & Azim, M. (2022). Efficiency assessment of state-owned financial institutions using data envelopment analysis: the case of Vietnam. Asia-Pacific Journal of Accounting & Economics, 29(3), 815–830.

OECD. (2024). Competitive Neutrality Toolkit: Promoting a Level Playing Field. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/3247ba44-en

Petryshyn, N. (2015). State-owned enterprises of Ukraine: problems of functioning and ways of their solution. Economics and Law, 18(30), 73–79 [in Ukrainian]. https://enpuir.npu.edu.ua/bitstream/handle/123456789/18891/Petryshyn.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Posadneva, O. M., & Povod, T. M. (2023). The role of state-owned enterprises in the economic system of Ukraine. Tavria Scientific Bulletin.Series: Economics, 15, 192–200 [in Ukrainian]. https://doi.org/10.32782/2708-0366/2023.15.23

Posadneva, O. M. (2021). Problems of the functioning of state-owned enterprises in Ukraine. Science and education: Problems, prospects and innovations, 852–857 [in Ukrainian].

Riabova, K. О. (2018). State-owned enterprises and privatization "by new". Scientific works of National Aviation University. Series: Law Journal "Air and Space Law", 3(48), 162–165. https://doi.org/10.18372/2307-9061.48.13202

Sliusar, V. (2023a). Control of the operational efficiency of state-owned enterprises. Efektyvna ekonomika, 8. https://doi.org/10.32702/2307-2105.2023.8.40

Sliusar, V. (2023b). Interaction of internal and external financial control of state-owned enterprises of Ukraine in the context of European integration. Economy and Society, 58 [in Ukrainian]. https://doi.org/10.32782/2524-0072/2023-58-28.

Taghizadeh-Hesary, F., Yoshino, N., Kim, Chul Ju & Mortha, A. (2019, 10 May). A Comprehensive Evaluation Framework on the Economic Performance of State-Owned Enterprises. ADBI Working Paper 949. https://www.adb.org/sites/default/files/publication/503461/adbi-wp949.pdf

Ukrainian financial housing company PJSC. (2022). Financial statements for 2021 [in Ukrainian]. https://clarity-project.info/edr/44098710/finances?current_year=2021

Ukrainian financial housing company PJSC. (2023). Financial statements for the year ended December 31, 2023 [in Ukrainian]. https://ukrfinzhytlo.in.ua/wp-content/uploads/2024/04/Richnyy-zvit_2023_BDO_AUDYT.pdf

Ukrainian financial housing. (n.d.). Home page. https://ukrfinzhytlo.in.ua/

Ukrainian Institute of the Future (2021, November 12). State-owned enterprises in Ukraine: effectiveness of business models [in Ukrainian]. https://uifuture.org/publications/derzhavni-pidpryyemstva-v-ukrayini-efektyvnistbiznes-modelej/

Vecherov, V., Orlovska, Yu., & Kakhovych, O. (2021). Management of state-owned enterprises: a review of values as a response to the requirements of the digital economy. Economic Space, 166, 29–34 [in Ukrainian]. https://prostir.pdaba.dp.ua/index.php/journal/issue/view/41

Verkhovna Rada of Ukraine. (2006). On Managing Objects That Are in State Ownership (Law of Ukraine dated of 21.09.2006 No. 185-V (as amended on

10.2024 No. 4042-IX)) [in Ukrainian]. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/185-16#Text

Yara, O. S., Gulak, O. V., Slyusarenko, S. V., & Mosyondz, S. O. (2023). Public control over strategic objects in the process of reforming state-owned enterprises. Law review of kyiv university of law, 2, 84–88 [in Ukrainian].https://doi.org/10.36695/2219-5521.2.2023.18.

Завантаження

Опубліковано

27-07-2025

Номер

Розділ

Articles

Як цитувати

Шаульська, Л., Чубук, Л., & Гайдамака, Д. (2025). МОДЕЛЬ ОЦІНЮВАННЯ ЕФЕКТИВНОСТІ ДЕРЖАВНИХ ПІДПРИЄМСТВ ЗА ФІНАНСОВИМИ ПОКАЗНИКАМИ: АНАЛІЗ ТА УДОСКОНАЛЕННЯ. Вісник Київського національного університету імені Тараса Шевченка. Економіка, 2 (227), 98-106. https://doi.org/10.17721/1728-2667.2025/227-2/12

Статті цього автора (цих авторів), які найбільше читають