МІГРАЦІЙНІ ВИКЛИКИ ТА ДЕРЖАВНА ПОЛІТИКА В КРАЇНАХ ЄС ТА УКРАЇНІ В УМОВАХ РОСІЙСЬКО-УКРАЇНСЬКОЇ ВІЙНИ

Автор(и)

  • Сергій МЕЛЬНИК, канд. екон. наук, доц. Державна наукова установа "Інститут освітньої аналітики" image/svg+xml
  • Ганна ТЕРЕЩЕНКО, канд. екон. наук, ст. наук. співроб. Державна наукова установа "Інститут освітньої аналітики" image/svg+xml
  • Андрій ЛИТВИНЧУК, канд. екон. наук, ст. наук. співроб. Державна наукова установа "Інститут освітньої аналітики" image/svg+xml
  • Відмантас ТУТЛІС, наук. співроб. Vytautas Magnus University image/svg+xml
  • Сігітас ДАУКІЛАС, наук. співроб. Vytautas Magnus University image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.17721/1728-2667.2026/228-1/6

Ключові слова:

міграційні процеси, українські мігранти, трудова міграція, інтеграційна політика, Європейський Союз, соціально-економічний вплив

Анотація

В с т у п . Ця стаття є частиною проєкту № 101132435 – SKILLS4JUSTICE HORIZON-CL2-2023-TRANSFORMATIONS-01-03 та представляє комплексний аналіз поточних міграційних процесів в Україні та багатогранних викликів, які вони створюють для Європейського Союзу. З 2014 р., і особливо після повномасштабного російського вторгнення 2022 р., Україна пережила одну з найбільших міграційних хвиль у Європі із часів Другої світової війни. Дослідження висвітлює соціально-економічні, освітні та політичні аспекти цих міграційних потоків, враховуючи як внутрішнє переміщення, так і тенденції міжнародної міграції. У дослідженні розглянуто структуру, мотивацію та регіональний розподіл українських мігрантів у державах-членах ЄС, з акцентом на відмінностях у трудовій міграції, вимушеному переміщенні та мобільності студентів. Особливу увагу приділено гендерним, віковим і професійним характеристикам мігрантів, а також структурним викликам, з якими вони стикаються, таким як доступ до освіти, мовні бар'єри, інтеграція на ринку праці та соціальна інклюзія.

М е т о д и . У дослідженні використано комбінацію статистичного аналізу, огляду політики та тематичних досліджень випадків у вибраних країнах ЄС, щоб забезпечити науково обґрунтований погляд на динаміку міграції та політичні заходи реагування.

Р е з у л ь т а т и . Досліджено наслідки динаміки міграції для ЄС, включаючи демографічний тиск, дефіцит робочої сили в певних секторах, навантаження на державні послуги та необхідність адаптації національної та загальноєвропейської міграційної політики. В ній аналізується, як приймаючі країни реагують на інтеграцію українських біженців і трудових мігрантів, оцінюється готовність систем освіти, ринків праці та соціальної інфраструктури до боротьби зі стійким напливом. У статті оцінено стратегії уряду України щодо управління міграцією та межі співпраці з європейськими інституціями. Тут обговорено потенційні довгострокові наслідки міграції для людського капіталу України, включаючи відтік мізків і втрату кваліфікованої робочої сили, а також можливості для циркулярної міграції та залучення діаспори.

В и с н о в к и . На основі отриманих результатів запропоновано рекомендації, засновані на даних, спрямованих на побудову більш узгодженої, інклюзивної та сталої міграційної політики. Ці результати покликані підтримати формулювання обґрунтованої політики як в Україні, так і в ЄС у ширшому контексті регіональної стабільності, розвитку освіти та соціально-економічної стійкості.

Завантажити

Дані для завантаження поки недоступні.

Посилання

Andrews, J., Isański, J., Nowak, M., Sereda, V., Vacroux, A., & Vakhitova, H. (2023). Feminized forced migration: Ukrainian war refugees. Women's Studies International Forum, 99, 102756. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2023.102756

Bilorus, T., & Firsova, S. (2023). Evaluation of disparities in the socioeconomic development of the regions of Ukraine on the basis of convergentdivergent processes. Bulletin of Taras Shevchenko National University of Kyiv. Economics, 1(222), 5–13 [in Ukrainian]. [Білорус, Т., & Фірсова , С. (2023). Модель оцінювання готовності внутрішньо переміщених осіб до працевлаштування. Вісник Київського національного університету імені Тараса Шевченка. Економіка, 1(222), 5–13]. https://doi.org/10.17721/1728-2667.2023/222-1/1

Cantor, D. J., & Apollo, J. O. (2020). Internal Displacement, Internal Migration, and Refugee Flows: Connecting the Dots. Refugee Survey Quarterly, 39(4), 647–664. https://doi.org/10.1093/rsq/hdaa016

Desiderio, M. V., & Hooper, K. (2023). Displaced Ukrainians in European Labor Markets: Leveraging Innovations for More Inclusive Integration. Migration Policy Institute Europe. https://www.migrationpolicy.org/research/ukrainians-european-labor-markets

Dumitrescu, A. L., & Constantin, V. (2022). The Socio-Economic Impact of Migration in the EU: In the Case of Ukrainian Refugees. http://www.globeco.ro/wp-content/uploads/vol/split/vol_10_no_1/geo_2022_vol10_no1_art_001.pdf

Duszczyk, M., Górny, A., Kaczmarczyk, P., & Kubisiak, A. (2023). War refugees from Ukraine in Poland – one year after the Russian aggression. Socioeconomic consequences and challenges. Regional Science Policy & Practice, 15(1), 181–200. https://doi.org/10.1111/rsp3.12642

Düvell, F. (2024). Forced Migration from Ukraine: migration scenarios 2.0. https://www.icmpd.org/file/download/61002/file/PB_Forced%2520Migration%2520from%2520Ukraine_EN.pdf

Eurofound. (2024). Social impact of migration: Addressing the challenges of receiving and integrating Ukrainian refugees. Luxembourg: Publications Office of the European Union. https://www.eurofound.europa.eu/en/publications/2024/social-impact-migration-addressing-challenges-receivingand-integrating-ukrainian

Guild, E., & Groenendijk, K. (2023). The impact of war in Ukraine on EU migration. Frontiers in Human Dynamics, 5, 1189625. https://doi.org/10.3389/fhumd.2023.1189625

IDMC. (2023). All-time high of 71 million people internally displaced worldwide. https://www.internal-displacement.org/news/all-time-high-of-71-million-people-internally-displaced-worldwide

IOM Global Data Institute (GDI). (2023). Key Figures: Mobility within and from Ukraine, 2020–2023. https://www.migrationdataportal.org/resource/keyfigures-mobility-within-and-from-ukraine-2020-2023

Jurić, T. (2022). Predicting refugee flows from Ukraine with an approach to Big (Crisis) Data: a new opportunity for refugee and humanitarian studies. medRxiv. https://doi.org/10.1101/2022.03.15.22272428.

Kostina, I., & Prots, A. (2024, September, 23). Almost 60% of Ukrainian refugees have found work in Moldova. Ukrainska Pravda [in Ukrainian]. [Костіна, І. & Проц, А. (2024, 23 вересня). У Молдові майже 60% українських біженців знайшли роботу. Українська правда]. https://www.pravda.com.ua/news/2024/09/23/7476354

Kuryliuk, Y. (2022). Impact of the russian-ukrainian war on migration processes in the region. Customs Scientific Journal, 2, 48–54. https://doi.org/10.32782/2308-6971/2022.2.7

Lapshyna, I. (2025). Forced migration, uncertainty and transnationalism of Ukrainians in Germany. Mobilities, 1–19. https://doi.org/10.1080/17450101.2024.2445806

Leontiyeva, Y. (2014). Ukrainian Migration to Europe: Policies, Practices and Perspectives. Central and Eastern European Migration Review, 3(1), 5–10. https://migrationonline.cz/en/e-library/ukrainian-migration-to-europepolicies-practices-and-perspectives.

Levytska, O. (2022). Border Migration Processes in Ukraine: Developing Responses to Emerging Vulnerabilities. Migration Letters, 2(19), 159–170. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1033095

Libanova, E., & Pozniak, O. (2023). War-driven wave of Ukrainian emigration to Europe: an attempt to evaluate the scale and consequences (the view of Ukrainian researchers). Statistics in Transition. New Series, 1(24), 259–276. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1134734

Maidanik, I. (2024). The forced migration from Ukraine after the full-scale Russian invasion: dynamics and decision-making drivers. European Societies, 26(2), 469–480. https://doi.org/10.1080/14616696.2023.2268150

Mykhnenko, V., Delahaye, E., & Mehdi, N. (2022). Understanding forced internal displacement in Ukraine: insights and lessons for today's crises. Oxford Review of Economic Policy, 38(3), 699–716. https://doi.org/10.1093/oxrep/grac020

Operational Data Portal. (2025). Ukraine Refugee Situation. Retrieved from https://data.unhcr.org/en/situations/ukraine

Pędziwiatr, K., & Magdziarz, W. (2022). The reception and integration of refugees from Ukraine in Poland, Czechia, Slovakia, and Hungary – the New Immigration Destinations of Central Europe. Problemy Polityki Społecznej, 4(59), 345–377. https://doi.org/10.31971/pps/162968

Pozniak, O. (2023). The Situation of Forced Migrants from Ukraine in Europe after Russian Military Aggression and the Problems of Ukraine's Migration Policy in These New Conditions. Central and Eastern European Migration Review, 1(12), 159–181. https://doi.org/10.54667/ceemr.2023.17

Roskladka, A., Roskladka, N., Romanyuk, O., Troianovska-Korobeinikova, T., & Savytska, L. (2023). System Analysis of the Internal and External Migration Processes in Ukraine. Lecture Notes in Data Engineering, Computational Intelligence, and Decision Making, 149, 302–319. https://doi.org/10.1007/978-3-031-16203-9_18

UNHCR. (2025). Forced displacement flow dataset. https://www.unhcr.org/refugee-statistics/insights/explainers/forcibly-displaced-flow-data.html

Weisser, R. A. (2023). A near-real-time analysis of societal responses to Ukrainian refugee migration in Europe. International Migration, 61(4), 17–36. https://doi.org/10.1111/imig.13071

Zatonatska, T., Liashenko, O., Fareniuk, Y., Dluhopolskyi, O., Dmowski, A., & Cichorzewska, M. (2022). The Migration Influence on the Forecasting of Health Care Budget Expenditures in the Direction of Sustainability: Case of Ukraine. Sustainability, 14(21), 14501. https://doi.org/10.3390/su142114501

Zatonatska, T., Liashenko, O., Fareniuk, Y., Skowron, Ł., Wołowiec, T., & Dluhopolskyi, O. (2023). The Impact of Migration on Forecasting Budget Expenditures on Education: The Sustainability Context. Sustainability, 15(21), 15473. https://doi.org/10.3390/su152115473

Завантаження

Опубліковано

02-02-2026

Номер

Розділ

Articles

Як цитувати

МЕЛЬНИК, С., ТЕРЕЩЕНКО, Г., ЛИТВИНЧУК, А., ТУТЛІС, В., & ДАУКІЛАС, С. (2026). МІГРАЦІЙНІ ВИКЛИКИ ТА ДЕРЖАВНА ПОЛІТИКА В КРАЇНАХ ЄС ТА УКРАЇНІ В УМОВАХ РОСІЙСЬКО-УКРАЇНСЬКОЇ ВІЙНИ. Вісник Київського національного університету імені Тараса Шевченка. Економіка, 1(228), 48-57. https://doi.org/10.17721/1728-2667.2026/228-1/6